RGB of CMYK voor drukwerk?

Een klant dacht ooit dat de drukker zijn flyers had verpest: het felle blauwgroen van zijn website kwam op papier vlak en grijzig uit. Maar de drukker had gewoon gedrukt wat hij kreeg. Hieronder lees je waarom dat gebeurt en hoe je het voorkomt.

Wat is het verschil tussen RGB en CMYK?

RGB staat voor rood, groen en blauw. Dat zijn de kleuren licht waarmee je scherm alles opbouwt. Hoe meer licht, hoe lichter de kleur; alle drie vol geeft wit. Je telefoon, je laptop, je website en je socialmediaposts werken allemaal in RGB.

CMYK staat voor cyaan, magenta, geel en key (zwart). Dat zijn de vier inkten op een drukpers. Inkt werkt andersom: hoe meer inkt, hoe donkerder. De drukpers zet kleine puntjes van die vier kleuren naast en over elkaar, en je oog mengt ze tot één kleur.

Wat doet de drukker als je RGB aanlevert?

Dat verschilt per drukker. Veel online drukkerijen zetten RGB automatisch om naar CMYK, met een standaardinstelling en zonder dat iemand naar jouw kleuren kijkt. Je ziet het resultaat pas als de dozen binnen zijn. Andere drukkers vragen in hun aanleverspecificaties om alleen CMYK, zonder RGB of Pantone. Zet je zelf om, dan zie je vooraf wat er gebeurt en kun je een kleur bijsturen. Wat een flyer of brochure in totaal kost, lees je in wat kost een flyer of brochure.

Moet je RGB-beelden omzetten naar CMYK, en hoe doe je dat?

Ja, voor drukwerk wel. Foto’s van je website of je telefoon zijn RGB. Vaak zijn ze ook te klein: een beeld dat op je site scherp is, heeft voor een A4 meestal te weinig pixels. Reken voor drukwerk op ongeveer 300 ppi op het formaat waarop het beeld gedrukt wordt (ook wel 300 dpi genoemd). Voor grote formaten zoals een spandoek is minder genoeg, omdat je er verder vanaf staat.

Zo zet je een foto om in Photoshop:

1. Stel bij Proefinstelling het CMYK-profiel van je drukker in.
2. Zet Proefkleuren aan. Je ziet nu op je scherm hoe de foto er in druk ongeveer uitkomt. Dit heet een softproof.
3. Zet de gamutwaarschuwing aan om te zien welke delen buiten het bereik van CMYK vallen.
4. Stuur zo nodig bij en zet de foto daarna om naar dat profiel (Converteren naar profiel).

In InDesign kun je beelden ook pas bij het exporteren naar pdf laten omzetten, als het profiel van de drukker in je exportinstelling staat.

Je logo en huisstijlkleuren zet je liever niet automatisch om. Leg in je huisstijl per kleur zowel de hexwaarde als de CMYK-waarde vast, dan kies je zelf de beste CMYK-versie. Laat je een nieuw logo maken, vraag dan om beide versies. Wat dat kost, lees je in wat kost een logo en wat kost een huisstijl.

Welk kleurprofiel kies je voor drukwerk?

Een kleurprofiel vertelt de software hoe een bepaald papier op een bepaalde pers kleur opneemt. In Europa zijn de profielen van de European Color Initiative (ECI) de norm. Ze zijn gebaseerd op metingen van Fogra:

• ISO Coated v2 (FOGRA39): voor gestreken papier. Dit vragen de grote Nederlandse online drukkers, zoals Drukwerkdeal en Helloprint, meestal. De ECI zet hem bij de oudere versies.
• PSO Coated v3 (FOGRA51): de nieuwere standaard voor gestreken papier, glanzend of mat. Een drukker die daarmee werkt, vraagt hem.
• PSO Uncoated v3 (FOGRA52): voor ongestreken papier, zoals briefpapier en veel enveloppen.

Het profiel bepaalt ook de totale inktdekking: hoeveel procent inkt er op één plek maximaal op het papier mag (de vier kleuren bij elkaar opgeteld). Bij PSO Coated v3 is dat 300%. Sommige drukkers vragen minder, bijvoorbeeld 250%. Te veel inkt droogt slecht en kan afgeven.

Hoe druk je diep zwart?

Zwart met alleen K100 (100% zwarte inkt) ziet er in grote vlakken eerder donkergrijs uit. Voor een diep zwart vlak voeg je wat cyaan, magenta en geel toe. Dat heet diep zwart of rich black. Adobe raadt aan om voor grote zwarte vlakken zo’n diep zwart te gebruiken en de precieze percentages bij je drukker op te vragen, omdat die afhangen van de pers en het papier.

En Pantone?

Pantone (PMS) is geen mengsel van vier inkten, maar een kant-en-klare inkt in één kleur, voor als een kleur precies moet kloppen. Bestel je gewoon fullcolour drukwerk, dan horen Pantone-kleuren er niet in en zet je ze om naar CMYK. Hoe je dat doet en waar RAL bij past, lees je in Pantone, RAL en CMYK.

Ontwerp je zelf in Canva of Word?

Voor een simpel briefje of een kaartje voor intern gebruik: prima, ga je gang. Exporteer in Canva als pdf voor drukwerk, zet CMYK aan als je Canva Pro hebt, en vink afloop aan. Snijtekens alleen als je drukker erom vraagt: veel online drukkers willen ze niet. Word zou ik voor drukwerk eigenlijk nooit gebruiken: dat is daar niet voor gemaakt.

Zodra het drukwerk je bedrijf vertegenwoordigt, zoals visitekaartjes, een brochure of iets met je logo in een flinke oplage, zou ik het laten maken. Niet omdat je het niet mooi kunt maken, maar omdat het technische deel net het verschil maakt tussen professioneel en net niet. En dat zie je pas als de doos al bij je op tafel staat.

Zelf doen of laten maken?

Zelf doen is prima als…

• het om een simpel briefje of een kaartje voor intern gebruik gaat
• je in Canva exporteert als pdf voor drukwerk, met CMYK aan (Canva Pro) en afloop aangevinkt

Laat het maken als…

• het drukwerk je bedrijf vertegenwoordigt, zoals visitekaartjes of een brochure
• het iets met je logo is, in een flinke oplage
• je nu in Word ontwerpt: dat is niet gemaakt voor drukwerk

Stuur me je huisstijl en een paar bestanden. Ik kijk of alles klopt, op scherm en op papier, en zeg eerlijk wat beter kan.

Vraag de gratis huisstijlcheck aan

Zo lever je drukklaar aan

Alle punten, een maattabel en een aanleverformulier voor je drukker staan in de checklist Drukklaar aanleveren.