AI Act: wat moet je als mkb'er weten?

Over de AI Act lees je veel, en vaak klinkt het alsof elk bedrijf er een jurist voor nodig heeft. Voor de meeste mkb-bedrijven valt het mee. Hieronder lees je in gewone taal wat de wet is, welke rol jij hebt, wat je nu al moet doen, wanneer welke regels gelden en wanneer je wel extra moet opletten. Dit is geen juridisch advies, wel een kaart om de weg te vinden.

Wat is de AI Act?

De AI Act, in het Nederlands de AI-verordening, is een Europese wet: Verordening (EU) 2024/1689. Omdat het een verordening is, geldt hij direct in alle EU-landen, ook in Nederland. Hij gaat over AI-systemen: van chatbots en beeldgenerators tot software die voorspellingen doet of besluiten voorbereidt.

In juli 2026 is de wet aangepast met Verordening (EU) 2026/1744, de digitale omnibus inzake AI. Die is op 27 juli 2026 in werking getreden. Belangrijkste gevolg: de regels voor AI met een hoog risico gaan later in, en een paar regels zijn milder geworden.

Ben je aanbieder of gebruiker van AI?

De wet maakt onderscheid tussen rollen, en daar hangen de plichten aan:

• Aanbieder: wie een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam of merk op de markt brengt of in gebruik neemt. Denk aan de makers van ChatGPT of Copilot, of een softwarebedrijf dat een AI-tool verkoopt.
• Gebruiksverantwoordelijke: wie een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid beroepsmatig gebruikt. Privégebruik telt niet.

Gebruik je in je bedrijf ChatGPT, Copilot of een AI-functie in je boekhouding, dan ben je dus gebruiksverantwoordelijke. De zwaarste plichten liggen bij de aanbieder. Laat je een eigen AI-toepassing bouwen en bied je die aan anderen aan onder je eigen naam, dan kun je zelf aanbieder worden. Vraag dat na voordat je begint. Welke afspraken je maakt als je mensen ChatGPT gebruiken, staat in ChatGPT zakelijk gebruiken.

Laat je een AI-agent bouwen voor je eigen bedrijf, dan ben je gebruiksverantwoordelijke.

Welke risiconiveaus kent de AI Act?

De wet deelt AI in naar het risico voor mensen. Hoe hoger het risico, hoe strenger de regels.

De meeste AI-tools in een klein bedrijf vallen in de laatste twee rijen. Volgens de Europese Commissie mag de meeste AI gebruikt worden zonder extra wettelijke verplichtingen.

Wat moet je als mkb’er nu al doen?

Drie dingen gelden nu al voor bijna elk bedrijf dat AI gebruikt:

Doe het even: vraag je mensen deze week welke AI-tools ze gebruiken, waarvoor, en welke gegevens erin gaan. Zet het in een tabel met drie kolommen. Dat lijstje heb je nodig voor al het andere. Laat je je daarbij adviseren, dan is daar soms subsidie voor; voor de bouw van software bijna nooit. Welke regelingen er zijn, staat in subsidie voor automatisering.

Wanneer gaan de regels van de AI Act in?

Niet alles tegelijk. Zo staat het er na de aanpassing van juli 2026 voor:

Kom je ergens nog 2 augustus 2027 tegen voor hoog risico? Dat was de oude datum, van voor de aanpassing.

Wat als je AI gebruikt bij personeel of sollicitaties?

Dan moet je wel opletten. AI die vacatures gericht plaatst, sollicitaties filtert of kandidaten beoordeelt, valt onder hoog risico. Vanaf 2 december 2027 moet je dan als gebruiker onder meer:

• het systeem gebruiken volgens de gebruiksaanwijzing van de maker;
• menselijk toezicht regelen door iemand die daarvoor bekwaam is en de bevoegdheid heeft om in te grijpen;
• zorgen dat de gegevens die je erin stopt passen bij het doel, als je die zelf aanlevert;
• de werking in de gaten houden en problemen melden bij de maker;
• de logboeken minstens zes maanden bewaren, als je die zelf beheert;
• je werknemers en hun vertegenwoordigers vooraf informeren als je het op de werkvloer inzet.

Voor een bedrijf dat monteurs of ander personeel zoekt, is dat goed om te weten voordat je een slimme recruitmenttool aanschaft. Hoe je vakmensen werft zonder zo’n tool, lees je in technisch personeel werven.

Welke boetes staan er op de AI Act?

De boetes zijn hoog, maar vooral bedoeld voor de makers van AI en voor verboden toepassingen:

• verboden AI gebruiken: tot € 35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet;
• andere verplichtingen niet nakomen: tot € 15 miljoen of 3%;
• onjuiste informatie geven aan een toezichthouder: tot € 7,5 miljoen of 1%.

Voor grote bedrijven geldt het hoogste van de twee. Voor het mkb geldt juist het laagste. Bij een bedrijf met € 2 miljoen omzet is 3% € 60.000, en dat is dan het maximum, niet € 15 miljoen.

Wil je AI inzetten in je eigen systemen, met een mens die meekijkt en een logboek van wat er gebeurt? Op de pagina software en automatisering lees je hoe ik werk. Weet je nog niet welke taak zich ervoor leent, begin dan met de Automatiseringsscan.